Ontheemd

In de vorige eeuw kende Nederland veel afstandsmoeders. Ongehuwde vrouwen bevielen bij speciaal daartoe ingerichte instellingen van hun baby die direct na de bevalling werd weggenomen. Uitsluitend gave, gezonde kinderen kwamen in aanmerking voor adoptie. De druk vanuit het gezin, de kerk en de samenleving waren zo groot dat veel ongehuwde vrouwen hun kind onvrijwillig afstonden. Alhoewel in de jaren ’70 een einde kwam aan deze situatie, zijn tot op de dag van vandaag veel ouders en kinderen actief of in stilte op zoek naar hun oorsprong en gezamenlijke wortels.

In Moederheil Breda 1965 raakte ik direct na mijn geboorte ontheemd. Liefdevol namen mijn adoptiefouders mij op in hun gezin toen ik 12 maanden oud was. Vraagtekens zijn er geweest zolang ik me kan herinneren. Ik was me al heel jong bewust van mijn anders-zijn maar wist niet waarom en wees mezelf aan als schuldige, degene die tekortschoot. Lang verkeerde ik in de veronderstelling de enige te zijn die er een punt van maakte. Om me heen waren meer geadopteerde kinderen en zij spraken er niet over. Ook in de familie van mijn adoptiefouders bleef mijn ontstaansgeschiedenis onbesproken. ‘Je bent echt één van ons’. Dat wilde ik heel graag geloven. Al met al voelde ik me niet uitgenodigd om mijn vraagtekens bespreekbaar te maken. Sterker nog, schaamte kwam op en ik voelde me onzeker en buitengewoon tot last. Van een razende, behoeftige puber ontpopte ik me tot een wiebelige volwassene. Totdat ik begon aan de studie Pedagogiek want toen raakte ik bekend met de hechtingstheorie van John Bowlbey. In het kort: volgens Bowlbey is voor een kind in de eerste drie levensjaren een voortdurend aanwezige, aandachtige en verzorgende moeder(figuur) essentieel voor een gezonde geestelijke en sociaal-emotionele ontwikkeling. Omgekeerd zou het ontbreken en/of onderbreken van deze aanwezigheid leiden tot sterke gevoelens van onveiligheid met als gevolg hechtingsproblematiek in het verdere leven. Het bracht me ertoe de zoektocht naar mijn verleden te openen.

Bijna 50 jaar later mag ik mezelf persoonlijk en professioneel ervaren noemen op het gebied van ontheemding en (ont)hechting. Wat betekent het zonder verbinding aan je leven te beginnen. Hoe zoek je naar wie je bent. Hoe vind je iets dat je mist terwijl je niet weet wat het precies is. Hoe kun je vertrouwen opbrengen en je verbinden met andere mensen? Als je eenmaal op pad gaat, de smaak van ‘jezelf’ te pakken krijgt en met een beetje geluk iets van je wortels kunt terugvinden, ben je ook in staat om je eigen nest te bouwen en vullen. Onverveerd gaat over deze zoektocht . Het gaat over het belang van vriendschap met alle aspecten in jezelf, vertrouwen op je eigen wijsheid en over de noodzaak vrij te raken van opgedrongen emoties en verwachtingen.

Koekoek wordt grootgebracht door Merel. In het bos leven ze met hun kameraden Leeuw, Angst en Argwaan door wie ze worden beschermd en bemoedigd. Maar als Merel overlijdt, sterft Koekoek ook een beetje. Ze slaat haar vleugels uit en gaat op zoek naar het gemis. Op haar reis naar het antwoord doet zij allerlei ontdekkingen. Uit de nog onbekende Wereld van Hiernaast hoort ze zachte fluisteringen, en ze krijgt bezoek van Troost die er stiekem altijd al was. Ondertussen dreigt ook het duister dat uit is op totale vernietiging. Als Koekoek ontdekt dat wat ontbreekt zo dichtbij is, bereikt ze een belangrijk keerpunt.

Het boek heeft één op zichzelf staande inhoud en betekenis. Tegelijkertijd is het onlosmakelijk verbonden met een donker verleden waarin op basis van radicale geloofsovertuigingen, moeders en kinderen bij de geboorte van elkaar werden gescheiden. Ze raakten ontheemd, sommigen tijdelijk en anderen levenslang en ook leden ze onder de hardnekkige ontkenning van het vaderschap of het gedwongen verlies van hun geliefde. Een historie die tot op de dag van vandaag wordt gekenmerkt door collectieve ontkenning in alle soorten en maten.

Onverveerd is verkrijgbaar via deze website. Ondertussen ben ik bezig met de voorbereiding van een nieuwe publicatie. Het wordt één op levensechte verhalen gebaseerde roman over de praktijk van afstand en adoptie in de twintigste eeuw.

Schoot vol tranen komt uit in juni 2018.